Begrippenlijst E

Eb en vloed

Het zijn de getijden van het zeewater onder invloed van de maan en de draaiing van de aarde. Bij eb staat het water aan het strand op het laagste punt en bij vloed op het hoogste. Doordat dit steeds elkaar opvolgt kan men hieruit getijdenenergie opwekken door bij vloed het water op te vangen en het bij eb weg te laten stromen. Het drijft dan turbines aan die elektriciteit opwekken.

Een moderne windmolen / windturbine

Een moderne windmolen heet ook wel een windturbine. De wieken van zo’n turbine moeten recht op de wind staan. Een computer zorgt ervoor dat ze meedraaien met de windrichting. De uiteinden van de wieken kunnen draaien. Als het hard waait remmen ze de wieken af. Binnenin een windturbine zitten tandwielen. Door de draaiing van de wieken gaan ze zelf ook hard ronddraaien. De energie van deze ronddraaiende beweging wordt omgezet in elektriciteit. Het apparaat dat de energie omzet heet een generator. Het lijkt een beetje op een grote dynamo (zoals op een fiets).

Een oude watermolen

Stromend water beweegt. Deze beweging is een vorm van energie. Het waterrad in een oude watermolen gaat door de stroming van het water draaien. Vroeger werd de bewegingsenergie van het waterradgebruikt voor bijvoorbeeld het malen van graan, of voor de irrigatie van akkers. De eerste fabrieken hadden machines die ook door een waterrad aangedreven werden. Pas toen er stoommachines kwamen, was het niet meer nodig om een fabriek langs de rivier te zetten.

Een oude windmolen

Vroeger werden windmolens gebruikt om bijvoorbeeld graan te malen. De molenaar richt de wieken van een oude windmolen zo dat ze veel wind vangen en gaan draaien. Bij rustig weer kan de molenaar zeilen aan de wieken vastmaken, zodat ze meer wind vangen. Als het te hard waait draait de molenaar de wieken juist uit de wind en haalt hij de zeilen weg. Anders kunnen de wieken beschadigen. De beweging van de wieken wordt binnenin de molen via tandwielen omgezet in bijvoorbeeld een draaiende molensteen. Op de molensteen kan graan gemaald worden. Maar de draaiing van de wielen kan ook gebruikt worden om bijvoorbeeld hout te zagen.

Een waterkrachtcentrale

De beweging van het water in een rivier levert de energie voor de waterkrachtcentrale. Een stuwdam houdt het rivierwater tegen. Het water wordt zo verzameld in een reservoir. Als er genoeg water in het reservoir zit, kan er water doorgelaten worden. Dat stroomt langs turbines, die van binnen een waterrad hebben. De energie van de draaiing van het waterrad gaat naar een generator. Dat is een soort grote dynamo. De generator zet de energie om in elektriciteit.

Elektriciteit

Elektriciteit wordt meestal gemaakt in een generator. Die generator heeft van binnen een magneet en een heleboel koperdraad dat op spoelen is gewonden. De generator wordt via een turbine aangedreven door de beweging van wind, water of stoom. De beweging zorgt ervoor dat de spoelen om de magneet heen draaien. Zo ontstaat een elektrische stroom.

Elektriciteitscentrale

Een elektriciteitscentrale gebruikt olie, kolen of gas als energiebron. Met de warmte die bij de verbranding van één van deze stoffen ontstaat wordt water verhit. De hete stoom die zo ontstaat laat turbinebladen ronddraaien. Deze beweging wordt door een generator omgezet in elektriciteit.

Elektron

Klein deeltje met elektrische lading.

Energie uit de golven

Op zee zijn golven. De beweging van die golven is ook een vorm van energie. Een golfslagbak kan de energie omzetten in elektriciteit. Dat gaat zo: de golven drukken een luchtzak in elkaar. De lucht wordt zo langs de bladen van een turbine geperst. De bladen gaan draaien. De beweging van de bladen wordt door een generator omgezet in elektriciteit.

Energie uit gas

Aardgas is een fossiele brandstof. Het zit in gasbellen diep in de grond. Bij de verbranding van aardgas komt warmte vrij. Deze warmte kan in een elektriciteitscentrale omgezet worden in elektriciteit. Deelektriciteit kun je dan weer gebruiken om bijvoorbeeld een lamp te laten branden. Maar je kunt ook zelf de warmte van het gas direct in huis gebruiken. Bijvoorbeeld voor de centrale verwarming, een gasfornuis, om warm te kunnen douchen of voor de keukenboiler.

Energie uit kolen

Steenkool is een fossiele brandstof die diep in de grond zit. Het is ontstaan uit afgestorven planten die miljoenen jaren geleden geleefd hebben. De plantenresten zijn samengeperst door lagen zand en klei die er later op kwamen. Steenkool is geschikt als brandstof. Vroeger hadden veel huishoudens een kolenkachel om de woning te verwarmen. Tegenwoordig wordt er vaker gas gebruikt voor de verwarming van het huis. Elektriciteitscentrales gebruiken ook vaak steenkool om elektriciteit te maken.

Energie uit olie

Olie is een belangrijke energiebron. Het wordt altijd gevonden onder de grond. In landen als Saudi Arabië, Verenigde Staten en de Sowjetunie zit de olie onder land. Maar in de Noordzee zit de olie in de zeebodem. Zij wordt dan gewonnen met boortorens. De energie uit de olie komt pas vrij als je deze verbrandt. Elektriciteitscentrales gebruiken soms olie om elektriciteit te maken.

Energie

Energie is de kracht om iets te laten bewegen. Als je veel energie hebt kun je veel doen, heb je weinig energie kun je een stuk minder. Wij hebben zelf energie uit eten nodig om te kunnen bewegen. Door te bewegen wordt je warm. Veel mensen gebruiken het woord energie als ze ‘gas’, ‘stroom’ en ‘water’ bedoelen, want ook de verwarming, de televisie en de computer hebben iets nodig om te kunnen bewegen of warm te worden.

Energiebesparing

Er zijn verschillende manieren om minder energie te gebruiken, dat is besparing. Door steeds na te denken of je alle lichten wel aan moet doen of aan moet laten, en door spaarlampen te gebruiken en bewegingsmelders voor de buitenverlichting kun je minder elektriciteit gebruiken. Door een drukknop-toilet voor de grote en kleine boodschap bespaar je water en door de kachel niet onnodig hoog te laten staan en moderne (energiezuinige) gastoestellen te kopen (verwarmingsketel, geisers of fornuizen) bespaar je gas.

Energiebron

Fossiele brandstoffen zoals olie, kolen en gas zijn een bron van energie, net als de zon, de wind en stromend water.

Energievoorraad in de wereld

De totale hoeveelheid energie, waaruit de mens kan putten. Als we alle energiebronnen naast elkaar zetten, weten we hoeveel energie er op dit moment beschikbaar is op de aarde. De fossiele brandstoffen zijn beperkt, want op = op, maar andere energiebronnen zoals zonne-energie, windenergie en waterkracht zijn duurzaam en daar kunnen we nog heel lang plezier van hebben.

end faq